به گزارش افق تهران؛ مجید قاسمی در جریان نشست‌های شورای تجاری بریکس، با تشریح ظرفیت‌های رو به گسترش اقتصاد خدمات در جهان و فرصت‌های مشترک کشورهای عضو، بر ضرورت حرکت از ظرفیت‌های ملی به سمت ایجاد زیرساخت‌ها، استانداردها و سازوکارهای مشترک برای تسهیل تجارت و ارائه خدمات میان اعضای بریکس تأکید کرد.
او با اشاره به افزایش سهم خدمات در اقتصاد جهانی گفت: صادرات خدمات طی یک دهه گذشته به‌طور میانگین سالانه حدود ۶.۷ درصد رشد داشته و این میزان در سال ۲۰۲۵ به ۸.۳ درصد رسیده است. خدمات اکنون نیمی از اشتغال جهان و حدود دوسوم تولید ناخالص داخلی جهانی را به خود اختصاص داده است و پیش‌بینی می‌شود این بخش تا سال ۲۰۳۲ با نرخ سالانه حدود ۵.۶ درصد رشد کند؛ رقمی که تقریباً دو برابر نرخ رشد تجارت کالا خواهد بود.
ظرفیت‌های مکمل اعضای بریکس؛ فرصتی برای توسعه همکاری‌های مشترک
رئیس شورای تجاری بریکس ایران با اشاره به مزیت‌های متفاوت و در عین حال مکمل اقتصادهای عضو اظهار داشت: کشورهای عضو این مجموعه هر یک ظرفیت‌ها و مزیت‌های رقابتی ویژه‌ای در اختیار دارند؛ هند در خدمات فناوری اطلاعات، چین در پلتفرم‌های دیجیتال و فناوری‌های لجستیکی، برزیل در خدمات مرتبط با کشاورزی و روسیه در خدمات انرژی از توانمندی‌های قابل‌توجهی برخوردارند. دکتر قاسمی در ادامه، کریدورهای ترانزیتی و لجستیکی، مهندسی انرژی و برخورداری از سرمایه انسانی متخصص و فناورانه را از مهم‌ترین مزیت‌های ایران برای توسعه همکاری‌ها در چارچوب بریکس دانست.
او در بخش دیگری از سخنان خود بر جایگاه سرمایه انسانی در اقتصاد خدمات تأکید کرد و گفت: آنچه در ترازنامه یک بنگاه به‌عنوان سرمایه ثبت می‌شود، لزوماً مهم‌ترین سرمایه آن نیست، بلکه سرمایه اصلی هر مجموعه، سرمایه انسانی آن است و این موضوع به‌ویژه در شرکت‌ها و بنگاه‌هایی که به‌صورت تخصصی در بخش خدمات فعالیت می‌کنند، اهمیت دوچندان دارد.
خدمات مالی دیجیتال؛ یکی از محورهای راهبردی همکاری بریکس
مدیرعامل بانک پاسارگاد، خدمات مالی دیجیتال را یکی از دو حوزه دارای اولویت برای گسترش همکاری میان اعضای بریکس برشمرد و تصریح کرد: خدماتی که به‌صورت دیجیتال ارائه می‌شوند، اکنون بیش از نیمی از صادرات خدمات جهان را تشکیل می‌دهند و در مقایسه با دیگر بخش‌های خدمات و حتی تجارت کالا، از سریع‌ترین نرخ‌های رشد برخوردارند.
قاسمی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در بریکس برای تسهیل پرداخت‌های فرا مرزی گفت: در اجلاس ریو، رهبران بریکس توسعه ابتکار پرداخت‌های فرا مرزی را با هدف اتصال سامانه‌های پرداخت سریع و ارزهای دیجیتال بانک‌های مرکزی دنبال کردند. اتصال سامانه‌های پرداخت ملی کشورهای عضو می‌تواند به کاهش هزینه‌های تسویه و کوتاه‌شدن زمان انجام مبادلات کمک کند.
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت ایجاد زیرساخت‌های مشترک برای اعتمادسازی در فضای دیجیتالی افزود: ایجاد یک چارچوب اعتماد دیجیتال در بریکس برای به‌رسمیت‌شناختن متقابل امضای الکترونیکی، صورت‌حساب‌های الکترونیکی و هویت‌های دیجیتال در کشورهای عضو ضروری است. به گفته وی، سرمایه‌گذاری مشترک در زیرساخت‌های داده و فناوری‌های ابری و فراهم‌کردن ظرفیت‌های ابری فرا مرزی نیز می‌تواند زمینه ارائه خدمات قابل‌اعتماد، سریع و کم‌هزینه میان اعضای بریکس را فراهم کند. این پیشنهادها در شرایطی از سوی رئیس شورای تجاری بریکس ایران مطرح شد که قاسمی در جریان برنامه‌های این دوره، مسئولیت ریاست کارگروه خدمات مالی (Financial Services) و کارگروه اقتصاد دیجیتال (Digital Economy) شورای تجاری بریکس را نیز برعهده داشت و در نشست‌ها و پنل‌های تخصصی این دو حوزه، دیدگاه‌های ایران را مطرح کرد.
لجستیک؛ دومین اولویت برای توسعه همکاری‌های بریکس
رئیس شورای تجاری بریکس ایران در ادامه سخنان خود، حمل‌ونقل و لجستیک را دومین حوزه مهم برای تعمیق همکاری‌های اقتصادی اعضا معرفی کرد. وی با اشاره به رشد چشمگیر تجارت میان کشورهای بریکس گفت: تجارت کالا میان کشورهای عضو طی دو دهه گذشته ۱۳ برابر شده و به حدود ۱.۱۷ تریلیون دلار رسیده است؛ از این رو حمل‌ونقل و لجستیک از ملموس‌ترین و سریع‌ترین حوزه‌هایی هستند که می‌توانند همکاری میان کشورهای بریکس را در سال ۲۰۲۶ توسعه دهند.
قاسمی در همین زمینه بر جایگاه راهبردی کریدور بین‌المللی حمل‌ونقل شمال–جنوب (INSTC) تأکید کرد و افزود: این کریدور با اتصال روسیه، ایران و هند می‌تواند مسیری کوتاه‌تر، سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر نسبت به برخی مسیرهای موجود شرق–غرب ایجاد کند و ضمن تنوع‌بخشی به زنجیره‌های تأمین، وابستگی به گلوگاه‌های دریایی پرترافیک مانند کانال سوئز را کاهش دهد.
وی کریدور شمال–جنوب را فراتر از یک مسیر ترانزیتی ارزیابی کرد و گفت: این کریدور در چارچوب بریکس می‌تواند به ستون فقرات فیزیکی برنامه این مجموعه برای توسعه اتصال میان اعضا تبدیل شود و هم‌زمان با تقویت روابط تجاری، زمینه تسویه روان‌تر مبادلات با استفاده از ارزهای ملی را فراهم آورد.
از مسیر ترانزیتی تا محور توسعه صنعتی
مدیرعامل بانک پاسارگاد همچنین بر لزوم نگاه توسعه‌ای به کریدورهای حمل‌ونقل تأکید کرد و گفت: ایجاد مناطق تولیدی و صنعتی در نزدیکی هاب‌های ترانزیتی می‌تواند به صنعتی‌شدن منطقه کمک کند و کشورهای عضو را از سرزمین‌هایی که صرفاً محل عبور کالا هستند، به بازیگران فعال اقتصادی در نظم تجاری چندقطبی در حال شکل‌گیری تبدیل کند.
قاسمی با تفکیک مفهوم «هزینه حمل‌ونقل» از «هزینه لجستیک» اظهار داشت: هزینه‌های حمل‌ونقل، مشابه تعرفه‌ها، می‌توانند از طریق مذاکره کاهش یابند، اما کاهش واقعی هزینه‌های لجستیکی نیازمند بهبود زیرساخت‌ها، کریدورها و فرایندهای مرتبط است. وی در پایان
این بخش از سخنان خود تأکید کرد بریکس باید سرمایه‌گذاری در کریدورهای حمل‌ونقل مشترک، اتصال هماهنگ بنادر و شبکه‌های ریلی، شبکه‌های پژوهشی حمل‌ونقل و پلتفرم‌های لجستیکی چندوجهی را در دستور کار قرار دهد.
به گفته رئیس شورای تجاری بریکس ایران، شناسایی متقابل اسناد حمل‌ونقل الکترونیکی و دیجیتالی‌سازی فرایندهای گمرکی میان اعضا نیز از اقداماتی است که می‌تواند به تسهیل جریان تجارت و کاهش هزینه و زمان مبادلات میان کشورهای عضو کمک کند.
حضور فعال شورای تجاری بریکس ایران در نشست‌های تخصصی
در ادامه این نشست‌ها، هیأت ایرانی به ریاست مجید قاسمی حضوری فعال و مؤثر در برنامه‌ها و نشست‌های تخصصی شورای تجاری بریکس داشت و دیدگاهها و پیشنهادهای جمهوری اسلامی ایران را در حوزه‌های مختلف اقتصادی و تخصصی مطرح کرد. قاسمی در روز ۹ سپتامبر، به‌عنوان یکی از سخنرانان اصلی مجمع انرژی بریکس (BRICS Energy Forum)، دیدگاه‌های خود را درباره ظرفیت‌های همکاری در حوزه انرژی ارائه کرد و در ادامه، در دو پنل تخصصی این حوزه نیز به تشریح رویکردها و پیشنهادهای هیأت ایرانی پرداخت. وی همچنین در نشستی با حضور سفیر جمهوری اسلامی ایران، گزارشی از مهم‌ترین اقدامات و دستاوردهای شورای تجاری بریکس ایران طی یک سال گذشته ارائه کرد.
در روز ۱۰ سپتامبر، هم‌زمان با برگزاری نشست‌های ۹ کارگروه تخصصی شورای تجاری بریکس، دکتر قاسمی ریاست کارگروه‌های خدمات مالی و اقتصاد دیجیتال را برعهده داشت و ضمن مدیریت مباحث این دو کارگروه، در پنل‌های تخصصی مربوط به این حوزه‌ها نیز به ارائه دیدگاه‌های ایران پرداخت. از دیگر رویدادهای مهم این روز، تصویب گزارش سالانه شورای تجاری بریکس با اتفاق آرای اعضا بود. مجید قاسمی به‌عنوان رئیس شورای تجاری بریکس ایران و رئیس هیأت ایرانی، گزارش سالانه شورا را از طرف جمهوری اسلامی ایران امضا کرد و در جریان نشست تصویب و امضای این گزارش نیز در دو نوبت به نمایندگی از ایران به بیان دیدگاهها و مواضع هیأت ایرانی پرداخت.
همچنین فریال مستوفی نائب رئیس اتاق بازرگانی تهران نیز در نشست کارگروه تجارت و سرمایه‌گذاری شورای تجاری بریکس حضور داشت و درباره راهکارهای توسعه تجارت و سرمایه‌گذاری میان اعضا به گفت‌و‌گو پرداخت. تقویت تاب‌آوری، زنجیره‌های تامین، هماهنگی مقررات تجاری، گسترش تجارت دیجیتال و توسعه سرمایه‌گذاری‌های مشترک از مهم‌ترین محورهای مورد بحث در این نشست بود.
حضور قاسمی و هیأت ایرانی در برنامه‌های این دوره، در روز ۱۱ سپتامبر نیز با مشارکت در پنل‌های تخصصی ادامه یافت. قاسمی در پنل «پایداری و تجارت» (Sustainability & Trade) حضور یافت و در دو نوبت به ارائه دیدگاه‌های خود درباره الزامات و فرصت‌های توسعه پایدار و گسترش تجارت میان کشورهای عضو پرداخت.
در این روز، دیگر اعضای هیأت ایرانی نیز در پنل‌های تخصصی مختلف حضور یافتند؛ خانم زهرا رهایی عضو هیأت نمایندگان اتاق بازرگانی تهران در پنل چهارم و دکتر جوانمردی، مدیرعامل هلدینگ فناپ، در پنل پنجم به ارائه دیدگاه‌های تخصصی خود پرداختند.
مجموع این حضورها، در کنار مدیریت دو کارگروه تخصصی خدمات مالی و اقتصاد دیجیتال از سوی قاسمی، زمینه طرح مجموعه‌ای از دیدگاهها و پیشنهادهای ایران درباره توسعه همکاری‌های اقتصادی، مالی، دیجیتال، انرژی، تجارت و لجستیک را در عالی‌ترین سطح کارشناسی و تجاری بریکس فراهم کرد.
در ادامه این برنامه‌ها، نشست‌های شورای تجاری بریکس با حضور پنج رئیس‌جمهور، از جمله مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران و رؤسای شوراهای تجاری کشورهای عضو برگزار شد. مجید قاسمی نیز به‌عنوان رئیس شورای تجاری بریکس ایران در برنامه رسمی ۱۲ سپتامبر و ضیافت رسمی با حضور رؤسای جمهور شرکت کرد.
در این دوره از نشست‌ها، علی موسوی رحیمی به‌عنوان مسئول کارگروه زیرساخت و حمل و نقل حضوری اثربخش داشت و امیرحسین مهران، دبیرکل شورای تجاری بریکس ایران نیز با هماهنگی و پیگیری مستمر امور اجرایی و تخصصی، نقش مؤثری در پیشبرد برنامه‌های هیأت ایرانی و فراهم‌سازی زمینه حضور و مشارکت مؤثر اعضای هیأت در نشست‌ها و پنل‌های تخصصی ایفا کرد.
