به گزارش سرویس مدیریت شهری افق تهران؛ ورود تاکسی‌های برقی به ناوگان حمل‌ونقل عمومی تهران با هدف کاهش آلودگی هوا، کاهش مصرف سوخت و حرکت به سمت حمل‌ونقل پاک دنبال شده است؛ اما همزمان با افزایش تعداد این خودروها، موضوع تأمین زیرساخت شارژ و دسترسی آسان رانندگان به جایگاه‌ها اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در یکی از سفرهای شهری، سوار یک تاکسی برقی شدم و در جریان گفت‌وگو با راننده، صحبت به وضعیت شارژ خودرو رسید. راننده از شرایط جایگاه‌های شارژ رضایت چندانی نداشت و می‌گفت برای هر بار شارژ باید حدود ۷ تا ۸ ساعت منتظر بماند؛ زمانی که برای یک راننده تاکسی که درآمدش به میزان فعالیت روزانه وابسته است، قابل‌توجه است.
این راننده همچنین از هزینه شارژ خودرو با برق منزل گلایه داشت و معتقد بود شارژ خانگی هزینه زیادی برایش ایجاد می‌کند. همین گفت‌وگوی کوتاه، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا زیرساخت شارژ تهران به اندازه ورود تاکسی‌های برقی توسعه پیدا کرده است؟
تاکسی برقی؛ یک انتخاب برای کاهش آلودگی
تاکسی‌های برقی در صورت استفاده از برق تولیدشده از منابع کم‌آلاینده، ظرفیت قابل‌توجهی برای کاهش انتشار آلاینده‌ها در شهر دارند. حذف آلایندگی مستقیم اگزوز، کاهش صدای خودرو و کاهش وابستگی به بنزین از مهم‌ترین مزایایی است که برای توسعه حمل‌ونقل برقی مطرح می‌شود.
از سوی دیگر، خودروهای برقی ساختار فنی متفاوتی نسبت به خودروهای بنزینی دارند و موتور برقی قطعات متحرک کمتری دارد؛ موضوعی که می‌تواند در بلندمدت به کاهش بخشی از هزینه‌های نگهداری و تعمیرات منجر شود.
اما برای تاکسی، یک تفاوت اساسی وجود دارد؛ این خودرو برخلاف خودروی شخصی، بخش بزرگی از روز را در حال فعالیت است و هر توقف طولانی می‌تواند به معنای کاهش زمان کار و درآمد راننده باشد.
جایگاه‌های شارژ در حال افزایش هستند
با وجود گلایه‌هایی که از سوی برخی رانندگان مطرح می‌شود، زیرساخت شارژ خودروهای برقی تهران نیز در حال توسعه است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در اردیبهشت امسال تعداد شارژرهای سریع ناوگان برقی تهران به ۱۴۶ دستگاه رسیده بود.
همچنین در مردادماه، ایستگاه شارژ پایانه قیطریه به بهره‌برداری رسید. این ایستگاه دارای چهار شارژر سریع ۱۲۰ کیلوواتی و هشت نازل است و امکان شارژ همزمان هشت خودرو را فراهم می‌کند. این مجموعه همچنین به باتری ذخیره‌ساز و نیروگاه خورشیدی ۶۰ کیلوواتی مجهز شده است.
در همین طرح‌ها، پایانه جوانمرد نیز با ظرفیت چهار نازل و پایانه قیطریه با هشت نازل برای شارژ تاکسی‌های برقی مورد توجه قرار گرفته‌اند.
یکی از نکات مهم در شبکه شارژ تهران، استفاده مشترک برخی زیرساخت‌ها میان ناوگان برقی است.
بر اساس اعلام‌های انجام‌شده، امکان استفاده تاکسی‌های برقی از برخی ایستگاه‌های شارژ اتوبوسرانی نیز فراهم شده است. این موضوع از یک سو می‌تواند دسترسی تاکسی‌ها به زیرساخت شارژ را افزایش دهد، اما از سوی دیگر، ظرفیت واقعی این جایگاه‌ها و نحوه اولویت‌بندی خودروها اهمیت پیدا می‌کند.
در یکی از ایستگاه‌های مورد اشاره نیز ۱۶ استند شارژ ۱۲۰ کیلوواتی پیش‌بینی شده بود که بنا بر اعلام مسئولان، ظرفیت شارژ ۴۸ اتوبوس در ۹ ساعت و بیش از ۳۸۰ تاکسی در ساعات روز را دارد.
این اعداد نشان می‌دهد که مسئله فقط «تعداد جایگاه» نیست؛ بلکه تعداد نازل‌ها، توان شارژ، مدت زمان اشغال هر شارژر و تعداد خودروهای مراجعه‌کننده نیز در ظرفیت واقعی شبکه تأثیرگذار است.
پایانه بعثت چه ظرفیتی دارد؟
در کنار ایستگاه‌های جدید، پایانه بعثت نیز از دیگر نقاط مورد استفاده برای شارژ ناوگان برقی است و بر اساس اعلام روابط عمومی تاکسیرانی، ظرفیت شارژ بیش از ۹۰۰ تاکسی در شبانه‌روز را دارد.
این ظرفیت‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که تعداد تاکسی‌های برقی در تهران در حال افزایش است و در نتیجه، مدیریت ظرفیت جایگاه‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
اکبر اختیاری مدیرعامل شرکت کنترل ترافیک تهران افزود: اکنون ایستگاه‌های شارژ برج میلاد، بعثت، تقی‌آباد، پایانه شرق جدید، قورخانه، هنگام شمالی، کیانشهر، هنگام جنوبی و پایانه قیطریه فعال هستند و در مجموع تعداد شارژرهای پرقدرت ۱۲۰ کیلووات نصب‌شده در سطح شهر تهران به ۱۵۰ دستگاه رسیده است.
استندهای در نظر گرفته شده با توان‌های ۱۲۰ و ۲۴۰ کیلووات نصب می‌شوند که با بهره‌گیری از آن‌ها، زمان شارژ برای تاکسی‌ها به ۴۵ دقیقه و برای اتوبوس‌ها به سه ساعت کاهش می‌یابد.
برق خانه؛ گزینه‌ای که برای راننده همیشه به‌صرفه نیست
شارژ خانگی می‌تواند برای مالک خودروی شخصی یک گزینه مناسب باشد؛ به‌خصوص اگر خودرو شب‌ها در پارکینگ متوقف باشد و امکان شارژ طولانی‌مدت وجود داشته باشد.
اما وضعیت تاکسی متفاوت است. تاکسی باید ساعت‌های بیشتری فعالیت کند و میزان مصرف انرژی آن نیز به دلیل پیمایش بالا، بیشتر از یک خودروی شخصی است.
به همین دلیل، راننده‌ای که مجبور باشد بخش قابل‌توجهی از شارژ خودرو را در منزل انجام دهد، ممکن است با هزینه‌ای مواجه شود که از نظر اقتصادی برایش مطلوب نباشد.
در اینجا بحث تعرفه برق، هزینه واقعی هر بار شارژ، میزان پیمایش خودرو و حمایت‌های احتمالی از رانندگان اهمیت پیدا می‌کند.
آیا خودروهای برقی برای راننده صرفه اقتصادی دارند؟
برای بررسی اقتصادی تاکسی برقی نمی‌توان فقط قیمت خودرو یا هزینه بنزین را مقایسه کرد. باید مجموعه‌ای از هزینه‌ها در کنار یکدیگر قرار بگیرد؛ از جمله هزینه برق، زمان صرف‌شده برای شارژ، هزینه تعمیر و نگهداری، میزان پیمایش روزانه و درآمد از دست‌رفته در زمان توقف.
به عبارت دیگر، اگر خودروی برقی هزینه انرژی کمتری داشته باشد اما راننده مجبور شود چند ساعت از روز را در صف شارژ بگذراند، بخشی از این صرفه‌جویی ممکن است از طریق کاهش زمان فعالیت جبران شود.
بنابراین یکی از مهم‌ترین شاخص‌ها برای ارزیابی موفقیت طرح، میزان رضایت و صرفه اقتصادی آن برای راننده است.
مسئله فقط تعداد خودرو نیست
برقی‌سازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی را نمی‌توان تنها با تعداد خودروهای تحویل‌شده سنجید. یک زنجیره کامل باید همزمان توسعه پیدا کند؛ خودرو، جایگاه شارژ، شبکه برق، دسترسی راننده، سرعت شارژ و مدل اقتصادی استفاده از خودرو.
هرچه تعداد تاکسی‌های برقی افزایش پیدا کند، نیاز به جایگاه‌های بیشتر و البته شارژرهای سریع‌تر نیز افزایش می‌یابد.
از سوی دیگر، پراکندگی جایگاه‌ها در سطح شهر نیز اهمیت دارد. جایگاهی که ظرفیت بالایی دارد اما از مسیرهای اصلی فعالیت تاکسی‌ها فاصله زیادی دارد، الزاماً برای همه رانندگان قابل استفاده نیست.
در نهایت، تاکسی برقی می‌تواند یکی از راهکارهای کاهش آلودگی هوای تهران و نوسازی ناوگان حمل‌ونقل عمومی باشد، اما موفقیت این طرح فقط به ورود خودروهای جدید وابسته نیست.
برای راننده، خودروی برقی زمانی می‌تواند به یک انتخاب موفق تبدیل شود که شارژ آن سریع، در دسترس و از نظر اقتصادی قابل‌قبول باشد؛ چراکه در تاکسیرانی، هر ساعت توقف، تنها یک زمان انتظار نیست، بلکه می‌تواند بخشی از زمان کاری و درآمد راننده باشد.
بنابراین در مسیر برقی‌سازی تاکسیرانی تهران، همان اندازه که تعداد خودروهای برقی اهمیت دارد، تعداد، ظرفیت و کیفیت عملکرد جایگاه‌های شارژ نیز باید همپای آن توسعه پیدا کند.
