به گزارش سرویس فرهنگ و هنر افق تهران؛ موزه زمان تهران، که با نام «تماشاگه زمان» نیز شناخته میشود، نخستین موزه تخصصی ساعت و زمانسنجی در ایران است و در قلب منطقه زعفرانیه، یکی از محلههای تاریخی و خوشمنظره تهران، جای گرفته است. این موزه در ساختمانی تاریخی متعلق به دوره قاجار مستقر است؛ بنایی که خود روایتگر معماری اصیل ایرانی با گچبریها، مقرنسکاریها و جزئیات هنری منحصر بهفرد است.
افتتاح رسمی موزه در خردادماه ۱۳۷۸ هجری شمسی انجام شد و از آن زمان تاکنون بهعنوان مرجعی بینظیر برای علاقهمندان به تاریخ، هنر و علم زمانسنجی فعالیت میکند. موزه زمان نه تنها مجموعهای گسترده از ساعتهای قدیمی ایرانی و خارجی را در خود جای داده است، بلکه با نمایش ابزارهای نجومی، تقویمهای تاریخی و آثار هنری مرتبط با زمان، تاریخچهای چهار هزار ساله از پیشرفتهای علمی و مهارتهای فنی بشر در سنجش زمان را به بازدیدکنندگان ارائه میدهد و پیوندی زنده میان گذشته، فرهنگ و فناوری معاصر برقرار میکند.
تاریخچه و بنیانگذار
ساختمان موزه زمان تهران در اصل یک خانه روستایی خشت و گلی مربوط به دوره قاجار بود که معماری ساده و سنتی آن، نمونهای از سبک زندگی ایرانی در آن دوران را بازتاب میداد. در سال ۱۳۴۲، حسین خداداد، صنعتگر و کارآفرین ایرانی، این بنا را خریداری کرد و با بازسازی و توسعه آن، خانهای دوطبقه با معماری فاخر و تزیینات گچبری، مقرنسکاری و نقشهای هنری منحصربهفرد خلق نمود. خداداد با این اقدام، نه تنها ارزش تاریخی ساختمان را حفظ کرد بلکه آن را به فضایی مناسب برای نمایش هنر و صنعت زمانسنجی تبدیل کرد.
پس از انقلاب اسلامی، مالکیت ساختمان به بنیاد مستضعفان منتقل شد و با برنامهریزی و بازسازیهای دقیق، این اثر تاریخی به نخستین موزه تخصصی ساعت و زمانسنجی ایران تبدیل شد. در نهایت، در خردادماه ۱۳۷۸، موزه زمان به طور رسمی افتتاح شد و از آن زمان تاکنون، ضمن حفاظت از میراث تاریخی و معماری ساختمان، مجموعهای گسترده از ساعتهای تاریخی، ابزارهای نجومی و آثار مرتبط با زمان را در معرض دید عموم قرار داده است. این موزه، بهعنوان نقطهای پیوندی میان تاریخ، هنر و علم، نقش مهمی در شناساندن فرهنگ و صنعت زمانسنجی ایران ایفا میکند.
معماری و فضای موزه
موزه زمان در ساختمانی به مساحت حدود ۷۰۰ مترمربع و در محوطهای وسیع به مساحت 5000 مترمربع قرار گرفته است که خود فضایی آرام و دلنشین برای بازدیدکنندگان فراهم میکند. این بنا نمونهای بینظیر از ترکیب معماری ایرانی و غربی است و جلوهای هنری از دوران قاجار و تحولات بعدی را ارائه میدهد.
دیوارهها با گچبریهای ظریف و دقیق، سقفها با مقرنسکاری استادانه و برخی فضاها با آیینهکاری و گرهچینیهای هنری تزئین شدهاند که هر کدام نشاندهنده مهارت هنرمندان ایرانی در تلفیق فرم و نقوش سنتی است. سقف طبقه اول با ورقهای مس و طلای خالص پوشانده شده و جلوهای فاخر به فضا میبخشد.
یکی از بخشهای جذاب موزه، اتاق اصفهانیها است که با تابلوهای گچبری منحصربهفرد خود، روایتگر داستانهای تاریخی و مذهبی است؛ از جمله نمادهای آفرینش آدم و حوا، هابیل و قابیل در باغ عدن، که ترکیبی از هنر، اسطوره و ادبیات بصری را به نمایش میگذارد.
فضای داخلی موزه با این جزئیات، نه تنها محلی برای بازدید از ساعتها و ابزارهای نجومی است، بلکه تجربهای هنری، تاریخی و حسی برای بازدیدکننده ایجاد میکند و حس ارتباط با میراث فرهنگی ایران را تقویت مینماید.
گنجینه ساعتها و ابزارهای زمانسنجی
در موزه زمان، مجموعهای از ساعتهای قدیمی ایرانی و خارجی از کشورهای فرانسه، سوئیس، انگلیس و آلمان به نمایش گذاشته شده است. این مجموعه شامل ساعتهای آفتابی، آبی، مکانیکی، رومیزی، دیواری و ایستاده است که هر یک نمایانگر پیشرفتهای علمی و هنری در زمینه زمانسنجی هستند.
ابزارهای نجومی و گاهشماری
بخش دیگری از موزه به ابزارهای نجومی و گاهشماری اختصاص دارد. در این قسمت، ابزارهایی مانند اسطرلاب، کره سماوی و تقویمهای ایرانی به نمایش درآمدهاند که نشاندهنده پیشرفتهای علمی ایرانیان در زمینه نجوم و زمانسنجی هستند.
آثار هنری مرتبط با ساعت
در طبقه دوم موزه زمان، مجموعهای منحصر بهفرد از آثار هنری به نمایش گذاشته شده است که توسط هوشنگ فروتن، هنرمند معاصر ایرانی، خلق شدهاند. فروتن با بهرهگیری از قطعات ساعتهای قدیمی و مکانیکی، مجموعهای از آثار کلاژ و مجسمههای هنری را ساخته که همواره تعادل میان علم، صنعت و هنر را به تصویر میکشد.
این آثار، علاوه بر زیبایی بصری، روایتی نوین از گذر زمان و تاریخ ساعتسازی ارائه میدهند و ارتباط میان فناوری و خلاقیت انسانی را به نمایش میگذارند. آثار هوشنگ فروتن در سالهای ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ در شهرهای مختلف آمریکا به نمایش گذاشته شده و توجه علاقهمندان هنر معاصر و صنعتگران ساعتسازی را به خود جلب کردهاند.
بازدید از این بخش موزه، فرصتی است تا تلاقی هنر و مهندسی را در قالبی خلاقانه تجربه کرد و درک عمیقتری از تاریخچه زمان و تأثیر آن بر زندگی انسانها به دست آورد.
ساعتهای اهدایی افراد مشهور
یکی از بخشهای جذاب و منحصر بهفرد موزه زمان تهران، مجموعه ساعتهایی است که توسط افراد برجسته و مشهور ایران به موزه اهدا شدهاند. این ساعتها نه تنها اشیاء تاریخی هستند، بلکه نمایانگر ارتباط معنوی و فرهنگی انسان با زمان و ارزش آن در زندگی شخصیتهای مهم کشورند.
در این مجموعه، ساعتهایی متعلق به هنرمندان بزرگ سینما و تئاتر ایران مانند جمشید مشایخی، محمدعلی کشاورز، احترام برومند، داوود رشیدی، امینالله رشیدی و شاعران و نویسندگان مانند مصطفی رحماندوست به نمایش گذاشته شدهاند. همچنین ساعتهایی از دانشمندان و استادان برجسته مانند دکتر محمود حسابی و دکتر پرویز کردوانی و ساعتهای مرتبط با شهدای انقلاب و دفاع مقدس از جمله شهید آوینی و شهید مهدی باکری در این بخش نگهداری میشوند.
هر یک از این ساعتها نمادی از اهمیت زمان در زندگی افراد تأثیرگذار ایران است و بازدیدکننده را به تفکر درباره نقش زمان، برنامهریزی، دقت و ارزش لحظهها در مسیر زندگی انسانها و تاریخ ایران دعوت میکند.
این بخش موزه، علاوه بر ارزش تاریخی، ارتباطی انسانی و فرهنگی با بازدیدکنندگان برقرار میکند و نشان میدهد که زمان، نه تنها یک مقیاس علمی، بلکه عنصری مؤثر در زندگی و آثار افراد برجسته است.
موزه زمان تهران با گنجینهای بینظیر از ساعتها، ابزارهای نجومی و آثار هنری مرتبط با زمانسنجی، بهعنوان نخستین موزه تخصصی ساعت ایران، جایگاهی منحصربهفرد در معرفی تاریخ علم زمانسنجی و صنعت ساعتسازی در ایران دارد. این موزه، علاوه بر ارائه اطلاعات تاریخی و علمی، فرصتی فراهم میکند تا بازدیدکنندگان با تکامل علم و هنر در اندازهگیری زمان آشنا شوند و نگاه تازهای به اهمیت لحظهها در زندگی روزمره پیدا کنند.
بازدید از موزه زمان، تجربهای فراتر از مشاهده اشیاء تاریخی است؛ ترکیبی از آموزش، لذت بصری، معماری فاخر و فضای دلانگیز که حس ارتباط با تاریخ، فرهنگ و هنر ایران را در ذهن بازدیدکننده زنده میکند و آن را به سفری در طول چهار هزار سال تاریخ زمانسنجی میبرد.
انتهای پیام/
